Pisarstwo Michnika w ciągu ostatniej dekady było głównie poświęcone potrzebie stwarzania przez społeczeństwa rządzone przez komunistów własnych, niezależnych instytucji, poczynając od wydawnictw i szkół po związki zawodowe i grupy praw człowieka zamiast oczekiwania na reformy ze strony rządzących partii.

Kierując się własnymi przekonaniami był w 1976 r. założycielem zarówno Komitetu Obrony Robotników (KOR) jak i pierwszym wydawcą podziemnym. Wydawnictwo Nowa kontynuuje publikowanie nieocenzurowanych książek, czasopism oraz kaset magnetofonowych i wideo w dziesiątkach tysięcy egzemplarzy.

Era formowania Solidarności i jej legalnego istnienia w latach 1980-81 była świadkiem spełnienia w znacznym stopniu teorii Michnika poprzez niezależny związek i setki organizacji kulturalnych i politycznych, które pojawiły się w całym kraju. Nawet dzisiaj, mimo że Solidarność została zredukowana do małych grup działaczy, a niezależni wydawcy znowu ryzykują karami pieniężnymi i więzieniem, Michnik twierdzi, że "niezależne społeczeństwo", które przewidywał pozostaje rzeczywistością.

- Pozostaje faktem, że w Polsce istnieje zorganizowane społeczeństwo obywatelskie - powiedział. - Mamy swoje własne gazety podziemne, mamy swoje wydawnictwa podziemne i prowadzimy własną niezależną działalność kulturalną. To stanowi najważniejszy przełom, ponieważ instytucje te zbliżają nas do demokracji w Polsce.

- Oczywiście ten ruch jest znaczenie słabszy niż w 1980 r. - dodał Michnik. - Nigdy na tym świecie nie jest tak, że polityczne przebudzenie całego społeczeństwa trwa wiecznie. Ale to co się wydarzyło, było niesłychaną ekspansją sfery elit. Każda fabryka ma teraz elitę, która myśli niezależnie -- każda szkoła, każda wieś, każda parafia. To jest nowe i w związku z tym znacznie łatwiej będzie uczynić następny krok w działalności demokratycznej.

Mimo że polityczna strategia Michnika jest zaplanowana do funkcjonowania w państwie, które nie daje przyzwolenia na zmiany, przewiduje ona końcową "umowę społeczną" pomiędzy rządami komunistycznymi, a społeczeństwem obywatelskim. W tym sensie wizja prowadzonej przez Gorbaczowa liberalizacji w Związku Radzieckim i, ostatecznie, w Europie Wschodniej jest jednym z głównych zainteresowań Michnika.

- Niełatwo jest wyciągać wnioski - mówi Michnik o Gorbaczowie. - Moim zdaniem, w ramach cywilizacji komunistycznej Solidarność reprezentuje reformy, a Gorbaczow, stosując tę samą miarę, jest kontrreformatorem. Jest takim rodzajem reformatora, który, aby zachować stare instytucje, musi przejąć pewne kryteria sformułowane przez swoich przeciwników.